ಕರ್ಮಧಾರಯ, ದ್ವಿಗು ಮತ್ತು ಗಮಕ ಸಮಾಸ: ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಟಿಪ್ಪಣಿ (Kannada Samasa Notes)
ಸಮಾಸ ಸರಣಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ, ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸದ 'ಎಂಬ' ಪ್ರಯೋಗ, ದ್ವಿಗು ಸಮಾಸ ಮತ್ತು ಗಮಕ ಸಮಾಸದ ವಿಶೇಷತೆಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೋಡೋಣ. KPSC, KAS, PSI ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಸ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.
1. ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸ - 'ಎಂಬ' ಪದದ ಪ್ರಯೋಗ
ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು 'ಎಂಬ' ಪದದಿಂದ ಸೂಚಿಸಿ ವಿಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಕಾವೇರಿನದಿ = ಕಾವೇರಿ ಎಂಬ ನದಿ
- ನಳರಾಜ = ನಳನೆಂಬ ರಾಜ
- ಸೀದೇವತೆ = ಸೀತೆಯೆಂಬ ದೇವತೆ
- ಹಿಂದೂಧರ್ಮ = ಹಿಂದೂ ಎಂಬ ಧರ್ಮ
ಗಮನಿಸಿ: ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಪದದ ಅರ್ಥವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಪೂರ್ವಪದವು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಧೀನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
2. ದ್ವಿಗು ಸಮಾಸ
ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಕ ಪದವು ಪೂರ್ವಪದವಾಗಿ ಬಂದು ಸಮಾಸವಾದಾಗ ಅದು ದ್ವಿಗು ಸಮಾಸ. ದ್ವಿಗು ಸಮಾಸದ ಸಮಾಸ್ತಪದವು ಸಾಮೂಹಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಒಗ್ಗಟ್ಟು = ಒಂದು + ಕಟ್ಟು
- ಎರಡೂಡು = ಎರಡು + ಮಾತು
- ಮುಮ್ಮಡಿ = ಮೂರು + ಮಡಿ
- ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯ = ಪಂಚ + ಇಂದ್ರಿಯ
- ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆ = ಸಪ್ತ + ಮಾತೃಕೆ
3. ಗಮಕ ಸಮಾಸ
ಪೂರ್ವಪದವು ಕೃದಂತವಾಗಿದ್ದು ಉತ್ತರಪದವಾದ ನಾಮಪದದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಆಗುವ ಸಮಾಸವೇ ಗಮಕ ಸಮಾಸ. ಇಲ್ಲಿ ಕೃದಂತ ಪದವು ಕೂಡದ ಹಾಗೆಯೇ (ಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು) ಬರುತ್ತದೆ.
- ಕಡೆಯುಕೋಲು = ಕಡೆಯುವುದು + ಕೋಲು
- ಸಿಡಿಯುಮದ್ದು = ಸಿಡಿಯುವುದು + ಮದ್ದು
- ಉಡುವದಾರ = ಉಡುವುದು + ದಾರ
- ಮಾಡಿದಕಾರ್ಯ = ಮಾಡಿದುದು + ಕಾರ್ಯ
- ದೇಸುವಚಾಮರ = ದೇಸುವುದು + ಚಾಮರ
- ಹಸಿಯಬಣ್ಣ = ಹಸಿಯುದು + ಬಣ್ಣ
- ಎಳೆಯಕರು = ಎಳೆಯುದು + ಕರು
- ಹಳೆಯಕನ್ನಡ = ಹಳೆಯುದು + ಕನ್ನಡ
ಗಮನಿಸಿ: ಇಂಥ ಪದಗಳನ್ನು ಸಮಸ್ತಪದ ಮಾಡಿ ಹೇಳಿದರೆ ಅವು ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಡೆಯುವ ಕೋಲು = ಕಡೆಗೋಲು, ಸಿಡಿಯುವ ಮದ್ದು = ಸಿಡಿಮದ್ದು, ಉಡುವ ದಾರ = ಉಡುದಾರ. ಆದರೆ ದೇಸುವಚಾಮರ, ಮಾಡಿದಕಾರ್ಯ ಮುಂತಾದವು ಬಿಡಿಸಿದ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ಗಮಕ ಸಮಾಸಗಳೇ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ಸೂಚನೆ (Exam Tips)
- ವಿಗ್ರಹ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ 'ಎಂಬ' ಸಂಭಾವನೆ ಬಂದರೆ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸ.
- ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಿ ಪೂರ್ವಪದ ಬಂದರೆ ದ್ವಿಗು ಸಮಾಸ (ಉದಾ: ತ್ರಿಭುವನ, ಚತುರ್ಯುಗ).
- ಪೂರ್ವಪದದಲ್ಲಿ ಕೃದಂತ ರೂಪ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ ಗಮಕ ಸಮಾಸ.
- ಒಂದೇ ಪದಕ್ಕೆ ಸಮಸ್ತರೂಪ ಮತ್ತು ಗಮಕ ರೂಪ ಎರಡೂ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದರೆ, ಬಿಡಿಸಿದ ರೂಪವೇ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಗಮಕ ಸಮಾಸ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ.
- ಸ್ಪರ್ಧಾ ವಿನ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ವಿಭಾಗ (ಎಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳು)
- ಮಿಷನ್ DSERT ಟೆಸ್ಟ್ 1-20 ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳು (Mission DSERT Tests 1-20)
- ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್
- ಯೋಜನಾ ಮಾಸಿಕ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ – ಮೇ 2026
- ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ – ಜನವರಿ 2026
- ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ – ಫೆಬ್ರವರಿ 2026
- ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ – ಮಾರ್ಚ್ 2026
- ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ – ಏಪ್ರಿಲ್ 2026
- ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ – ಮೇ 2026
- ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ – ಜೂನ್ 2026
- ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ – ಜುಲೈ 2026
- ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ – ಆಗಸ್ಟ್ 2026
- ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ – ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026
Disclaimer: KSPGK is not an official government website. Always verify details on the official website.
📲 Join WhatsApp Channel | 📢 Join Telegram Channel
ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಲ್ಲ:
ಕಾಮೆಂಟ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಮಾಡಿ