ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು: ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಗಳು, ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅರ್ಥ
Administrative terms of the Delhi Sultanate
ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹುದ್ದೆಗಳು, ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ.
1. ಖಾಂಜಾದಾ (Khanzada)
ಅವಧಿ: ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲ
ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
- ರಾಜಮನೆತನ ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು.
- ಟರ್ಕಿ ಮೂಲದ ಪ್ರಭಾವಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು.
- ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.
2. ಖುದ್-ಕಷ್ಟ್ (Khud-Kasht)
ಅವಧಿ: ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತ
ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
- ಸ್ವಂತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ರೈತರು.
- ಸ್ವಂತ ನೇಗಿಲು, ಎತ್ತು ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರು.
- ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ವಾಸಿಸುವ ಕೃಷಿಕರು.
3. ದಾಮ್ (Dam)
ಅವಧಿ: ಶೇರ್ ಶಾ ಸೂರಿ ಹಾಗೂ ಮೊಘಲ್ ಕಾಲ
ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
- ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ.
- 40 ದಾಮ್ = 1 ಬೆಳ್ಳಿ ರೂಪಾಯಿ.
4. ದಿಮ್ಮಿ (Dhimmi)
ಅವಧಿ: ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತ
ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
- ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುಸ್ಲಿಮೇತರರು.
- ಜಿಜಿಯಾ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
- ಅವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
5. ದೀನ್ (Din)
ಅವಧಿ: ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತ
ಅರ್ಥ:
- ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ.
6. ದಿವಾನ್-ಇ-ಅರ್ಜ್ (Diwan-i-Arz)
ಅವಧಿ: ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು
ಕಾರ್ಯ:
- ಸೇನಾ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ.
- ಸೈನ್ಯದ ನೇಮಕಾತಿ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು.
7. ಸದರ್-ಉಸ್-ಸುದುರ್ (Sadr-us-Sudur)
ಅವಧಿ: ಗುಲಾಮ ವಂಶ
ಕಾರ್ಯ:
- ಧಾರ್ಮಿಕ ದತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ.
- ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಬಂದ ಮನವಿ ಮತ್ತು ದೂರುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
- ಧಾರ್ಮಿಕ ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
8. ಸೋಂಧರ್ (Sondhar)
ಅವಧಿ: ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್
ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
- ರೈತರಿಗೆ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಲ.
- ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.
9. ಟಂಕಾ (Tanka)
ಅವಧಿ: ಗುಲಾಮ ವಂಶ
ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
- ಬೆಳ್ಳಿಯ ನಾಣ್ಯ.
- ಇಲ್ತುತ್ಮಿಶ್ ಈ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದನು.
10. ದಿವಾನ್-ಇ-ಮುಸ್ತಖ್ರಾಜ್ (Diwan-i-Mustakhraj)
ಅವಧಿ: ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು
ಕಾರ್ಯ:
- ಬಾಕಿ ಉಳಿದ ಭೂಮಿಕರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಇಲಾಖೆ.
11. ಅರಿಜ್-ಇ-ಮಮಾಲಿಕ್ (Ariz-i-Mamalik)
ಅವಧಿ: ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು
ಕಾರ್ಯ:
- ಸೇನಾ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿ.
- ಸೈನಿಕರ ನೇಮಕಾತಿ, ವೇತನ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.
12. ಜರೀಬ್ (Jarib)
ಅವಧಿ: ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತ
ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
- ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಳತೆ ಹಗ್ಗ.
- ಭೂಮಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
| ಪದ | ಅರ್ಥ / ಕಾರ್ಯ |
|---|---|
| ಖುದ್-ಕಷ್ಟ್ | ಸ್ವಂತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ರೈತ |
| ದಾಮ್ | ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯ |
| ಟಂಕಾ | ಬೆಳ್ಳಿಯ ನಾಣ್ಯ |
| ದಿಮ್ಮಿ | ಜಿಜಿಯಾ ಪಾವತಿಸುವ ಮುಸ್ಲಿಮೇತರರು |
| ದಿವಾನ್-ಇ-ಅರ್ಜ್ | ಸೇನಾ ಇಲಾಖೆ |
| ಅರಿಜ್-ಇ-ಮಮಾಲಿಕ್ | ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ |
| ದಿವಾನ್-ಇ-ಮುಸ್ತಖ್ರಾಜ್ | ಬಾಕಿ ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿ ಇಲಾಖೆ |
| ಜರೀಬ್ | ಭೂಮಿ ಅಳತೆ ಸಾಧನ |
| ಸದರ್-ಉಸ್-ಸುದುರ್ | ಧಾರ್ಮಿಕ ದತ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ |
Frequently Asked Questions (FAQ)
1. ಟಂಕಾ ಎಂದರೇನು?
ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ನಾಣ್ಯ.
2. ದಾಮ್ ಯಾವ ಲೋಹದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು?
ತಾಮ್ರದಿಂದ.
3. ದಿವಾನ್-ಇ-ಅರ್ಜ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸ ಏನು?
ಸೇನೆಯ ನೇಮಕಾತಿ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು.
4. ಜರೀಬ್ ಅನ್ನು ಏಕೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು?
ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲು.
5. ದಿಮ್ಮಿಗಳು ಯಾರು?
ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಜಿಯಾ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮುಸ್ಲಿಮೇತರರು.
ತೀರ್ಮಾನ
ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹುದ್ದೆಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೆ KAS, PSI, FDA, SDA, PDO, GPSTR, UPSC ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಬಹುದು.
Download Link: Available Below
File Type: Refer to Link
File Details
Language: Kannada / English
State: Karnataka
Published Year: 2026
Format: PDF
Additional Information
File Size: Available in Download Link
Number of Pages: Available in Download Link
Scanned Copy: Yes
Editable Text: No
Password Protected: No
Image Available: Yes
Download Link: Yes
File Size Reduced: No
Password: Not Required
Cost: Free of Cost
Click Here to Download
No comments:
Post a Comment